بیوپسی پروستات یا همان نمونه برداری پروستات یک روش تشخیصی برای بررسی سلول های غیر طبیعی یا سرطانی در غده پروستات است. این روش زمانی انجام می شود که آزمایش PSA بالا باشد یا پزشک در معاینه انگشتی ناحیه ای سفت یا مشکوک احساس کند. در ادامه این مقاله ، همه چیز را درباره بیوپسی سوزنی پروستات ، نمونه گیری از پروستات و روش های تشخیصی مرتبط به شما خواهیم گفت.
چرا نمونه برداری از پروستات انجام می شود ؟
بیوپسی پروستات معمولاً زمانی تجویز میشود که احتمال وجود سرطان وجود داشته باشد. برخی از دلایل انجام آن عبارتند از :
- سطح غیر طبیعی PSA یا همان آنتی ژن خاص پروستات
- لمس توده یا سفتی در معاینه رکتال دیجیتال (DRE)
- مشاهده ناهنجاری درMRI پروستات
- سابقه خانوادگی سرطان پروستات
انواع روش های بیوپسی پروستات
| بیوپسی ترانس رکتال (TRUS-guided biopsy) | در این روش ، نمونه برداری از طریق مقعد با کمک سونوگرافی انجام می شود. این روش رایج ترین نوع بیوپسی سوزنی پروستات است و با بی حسی موضعی صورت می گیرد. |
| بیوپسی ترانس پرینه آل | نمونه گیری از پروستات در این روش از ناحیه بین مقعد و کیسه بیضه انجام می شود. این روش دقت بیشتری داشته و خطر عفونت در آن پایین تر است. معمولاً تحت بیهوشی کوتاه مدت انجام می شود. |
| بیوپسی MRI-fusion | در این روش ، از تصاویر MRI برای شناسایی نقاط مشکوک استفاده شده و بیوپسی با هدایت دقیق انجام می شود. دقت آن نسبت به روش های معمول بالاتر است. |
آمادگی های قبل از بیوپسی پروستات
برای موفقیت آمیز بودن این روش ، باید برخی اقدامات ساده را قبل از مراجعه رعایت کنید. رعایت این نکات خطر عوارض بعد از نمونه گیری را به حداقل می رساند. مهم ترین این اقدامات شامل موارد زیر است :
- قطع مصرف داروهای ضد انعقاد مانند آسپرین و وارفارین طبق دستور پزشک
- مصرف آنتی بیوتیک تجویزی برای جلوگیری از عفونت
- انجام تنقیه شب قبل یا صبح روز نمونه برداری
- ناشتا بودن (در صورت استفاده از بیهوشی)
نمونه برداری از پروستات چگونه انجام می شود ؟
در روز انجام بیوپسی پروستات ، بیمار روی تخت دراز می کشد. پزشک از دستگاه سونوگرافی استفاده می کند تا پروستات را دقیقاً هدف گیری کند. سپس با استفاده از سوزن های نازک ، بین ۱۰ تا ۱۴ نمونه کوچک از بافت پروستات گرفته می شود.
فرایند نمونه برداری معمولاً بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه زمان می برد. بیشتر بیماران همان روز مرخص می شوند.
مراقبت بعد از نمونه برداری پروستات
مهم ترین مراقبت ها و کارهایی که باید بعد از بیوپسی پروستات انجام دهید ، عبارت اند از :
- استراحت نسبی تا ۲۴ ساعت اول بعد از بیوپسی
- نوشیدن آب فراوان برای دفع ادرار و کاهش احتمال لخته
- پرهیز از فعالیت جنسی برای حدود یک هفته
- تکمیل دوره مصرف آنتی بیوتیک طبق تجویز پزشک
بعد از نمونه برداری پروستات چی بخوریم ؟
پس از انجام بیوپسی پروستات ، انتخاب تغذیه مناسب می تواند به بهبود سریع تر کمک کند و از عوارض احتمالی مانند التهاب ، یبوست یا عفونت جلوگیری نماید.
مواد غذایی مناسب بعد از نمونه گیری
- آب فراوان : نوشیدن ۸ تا ۱۰ لیوان آب در روز برای دفع بهتر ادرار و جلوگیری از لخته
- میوه های تازه : مانند آناناس ، هندوانه ، کیوی و پرتقال (حاوی آنتی اکسیدان و ضد التهاب)
- سبزیجات پخته شده : مانند هویج ، اسفناج یا کدو (هضم راحت و فیبر بالا)
- منابع پروتئین سبک : مانند مرغ بخارپز ، تخم مرغ آب پز یا ماهی گریل شده
- لبنیات کم چرب : ماست یا دوغ ، برای کمک به فلور روده ای در کنار مصرف آنتی بیوتیک
مواد غذایی نامناسب بعد از بیوپسی پروستات
- غذاهای چرب و سرخ کردنی
- فلفل و ادویه جات تند
- نوشیدنی های کافئین دار یا الکلی
- گوشت های فرآوری شده مثل سوسیس و کالباس
هدف از رژیم غذایی بعد از بیوپسی ، کاهش التهاب ، کمک به بهبود زخم های داخلی و پیشگیری از یبوست و عفونت است.
جهت دریافت مشاوره بیشتر از مرکز بیوپسی و سونوگرافی مهر ایرانیان فرم تماس زیر را پر کنید.
جواب نمونه برداری پروستات چقدر طول میکشد ؟
مدت زمان آماده شدن جواب بیوپسی پروستات بستگی به امکانات آزمایشگاه و پیچیدگی نمونه ها دارد. در حالت عادی ، بین ۵ تا ۱۰ روز کاری زمان می برد تا نتایج نهایی آماده شود. در مراکز پیشرفته ، ممکن است جواب ظرف ۳ تا ۵ روز نیز آماده شود. در موارد مشکوک یا نیاز به بررسی بیشتر ، ممکن است تا ۲ هفته زمان ببرد.
تفسیر جواب آزمایش نمونه برداری از پروستات
نمونه ها به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده می شود تا سلول ها بررسی شوند. مهم ترین شاخص برای تفسیر ، نمره گلیسون (Gleason Score) است.
🔶 اگر نمره گلیسون 6 یا پایین تر باشد ، به معنی سرطان با رشد آهسته (کم خطر) است.
🔶 اگر نمره گلیسون 7 باشد ، معنای آن سرطان با رشد متوسط است.
🔶 اگر نمره گلیسون از 8 تا 10 باشد ، به معنی سرطان تهاجمی و پر خطر است.
پزشک پس از دریافت جواب بیوپسی ، تصمیم گیری برای درمان یا پیگیری دقیق را بر اساس این نمره و سایر فاکتورها انجام می دهد.
عوارض نمونه برداری از پروستات
بعد از انجام بیوپسی پروستات ، ممکن است در موارد نادر با بروز برخی عوارض زیر مواجه شوید که البته موقتی و گذرا است :
- وجود خون در ادرار ، منی یا مدفوع
- احساس ناراحتی در ناحیه مقعد
- درد خفیف در لگن یا پایین شکم
اگر تب ، لرز ، دفع ادرار سخت یا خونریزی شدید داشتید ، فوراً به پزشک اطلاع دهید.
مزایا و معایب بیوپسی پروستات
| مزایا | معایب |
| تشخیص زود هنگام سرطان | خطر خونریزی یا عفونت |
| ارزیابی میزان خطر سرطان | ناراحتی خفیف پس از نمونه گیری |
| کمک به انتخاب درمان مناسب | اضطراب ناشی از انتظار برای نتایج |
جایگزین های بیوپسی پروستات
در موارد خاص ، ممکن است پزشک ابتدا روش های غیر تهاجمی تری را پیشنهاد دهد ، از جمله :
- MRI چند پارامتری پروستات
- آزمایش های PSA Free یا PSA Density
- تست ادراری PCA3
این روش ها مکمل خوبی هستند ، اما بیوپسی پروستات هنوز دقیق ترین راه تشخیص سرطان است.
سوالات متداول درباره بیوپسی پروستات
آیا نمونه برداری از پروستات درد دارد؟
خیر ، این روش با بی حسی موضعی انجام می شود و فقط ممکن است ناراحتی جزئی ایجاد کند.
بعد از بیوپسی چند روز باید استراحت کرد ؟
معمولاً یک روز استراحت کافی است ، ولی باید از ورزش و رابطه جنسی تا یک هفته خودداری شود.
آیا احتمال پخش شدن سرطان پس از بیوپسی وجود دارد ؟
خیر ، طبق تحقیقات علمی ، بیوپسی پروستات باعث پخش شدن سلول های سرطانی نمی شود.
