کم خونی در بارداری یکی از شایع ترین مشکلاتی است که بسیاری از زنان باردار تجربه می کنند. این وضعیت زمانی رخ می دهد که تعداد گلبول های قرمز خون یا میزان هموگلوبین کافی برای رساندن اکسیژن به بافت ها و جنین وجود نداشته باشد. تشخیص و درمان به موقع کم خونی بارداری نقش مهمی در سلامت مادر و رشد طبیعی جنین دارد. در این مقاله می خواهیم به بررسی علائم ، علل ، انواع ، عوارض و روش های درمان کم خونی در دوران بارداری بپردازیم.
کم خونی در بارداری چیست ؟
کم خونی به کاهش سطح هموگلوبین یا گلبول های قرمز خون گفته می شود. در دوران بارداری به دلیل افزایش نیاز بدن به خون و اکسیژن ، احتمال ابتلا به کم خونی فقر آهن و سایر انواع کم خونی بیشتر می شود. در ادامه مقاله ، مرکز سونوگرافی و تصویربرداری مهر ایرانیان به علائم و راهکارهای درمان آن می پردازد.
علائم کم خونی در بارداری
بسیاری از زنان باردار در مراحل اولیه متوجه این مشکل نمی شوند ؛ اما با پیشرفت کم خونی علائم زیر ممکن است ظاهر شود :
- خستگی شدید و ضعف عمومی
- رنگ پریدگی پوست و مخاط
- تپش قلب و تنگی نفس
- سرگیجه و سردرد
- شکنندگی ناخن ها و ریزش مو
- کاهش تمرکز و خواب آلودگی
علل کم خونی در دوران بارداری
عوامل مختلفی باعث کم خونی در بارداری می شوند ، از جمله افزایش نیاز به آهن و اسید فولیک در دوران بارداری ، تغذیه نامناسب و مصرف ناکافی مواد غذایی حاوی آهن. همچنین ، خونریزی های داخلی یا خارجی ، مانند خونریزی معده یا لثه ها و عواملی همچون بارداری های چند قلویی که نیاز بدن به مواد مغذی را بیشتر می کند نیز باعث ایجاد کم خونی در زنان باردار می شود. گاهی نیز مشکلات جذب آهن در دستگاه گوارش کم خونی در این دوران را به همراه خواهد داشت.
جهت دریافت مشاوره بیشتر و رزرو نوبت از مرکز سونوگرافی و تصویربرداری مهر ایرانیان فرم تماس زیر را پر کنید.
انواع کم خونی در بارداری
کم خونی بارداری می تواند انواع مختلفی داشته باشد که عمده ترین آن عبارت اند از :
- کم خونی فقر آهن : شایع ترین نوع کم خونی در دوران بارداری که به علت کمبود آهن ایجاد می شود.
- کم خونی مگالوبلاستیک : به دلیل کمبود اسید فولیک یا ویتامین B12 ایجاد می شود.
- کم خونی ناشی از بیماری های مزمن یا ژنتیکی : مانند تالاسمی یا کم خونی داسی شکل.
درمان کم خونی در دوران بارداری
درمان های دارویی
- مصرف مکمل های آهن و اسید فولیک طبق تجویز پزشک
- تزریق آهن در موارد شدید یا زمانی که جذب خوراکی کافی نیست
- مصرف ویتامین B12 در صورت کمبود
اصلاح سبک زندگی و تغذیه
- مصرف غذاهای غنی از آهن مانند گوشت قرمز ، جگر ، عدس ، اسفناج و سبزیجات برگ سبز
- استفاده از منابع غنی اسید فولیک مانند لوبیا ، نخود و سبزیجات تازه
- مصرف ویتامین C برای افزایش جذب آهن (مانند پرتقال و کیوی)
- پرهیز از مصرف زیاد چای و قهوه پس از غذا که مانع جذب آهن می شوند.
درمان سریع کم خونی در بارداری
در برخی موارد ، کم خونی شدید نیاز به درمان فوری دارد. پزشکان معمولاً روش های زیر را برای درمان سریع کم خونی بارداری پیشنهاد می کنند :
☑️ تزریق آهن داخل وریدی برای جذب سریع تر نسبت به مکمل های خوراکی
☑️ تجویز دوزهای بالاتر مکمل های آهن و اسید فولیک
☑️ مصرف ترکیب مواد غذایی سرشار از آهن به همراه ویتامین C برای بهبود جذب
☑️ در موارد خیلی شدید ، تزریق خون برای اصلاح فوری سطح هموگلوبین
کم خونی در بارداری برای جنین ضرر دارد ؟
بله. کم خونی درمان نشده می تواند رشد جنین را تحت تاثیر قرار دهد و مشکلاتی مانند رشد ناکافی در رحم ، وزن کم نوزاد هنگام تولد ، افزایش احتمال سقط یا زایمان زودرس و کاهش ذخایر آهن نوزاد پس از تولد را ایجاد کند.
عوارض کم خونی در بارداری بر روی جنین
🔴 ضعف سیستم ایمنی نوزاد و افزایش ابتلا به عفونت ها
🔴 مشکلات رشد مغزی و اختلالات یادگیری در آینده
🔴 کاهش قدرت تمرکز کودک در سال های بعد
🔴 افزایش احتمال مرگ و میر نوزادی در موارد شدید
📌 کم خونی در بارداری اگر درمان نشود می تواند خطرات جدی همچون افزایش خطر زایمان زودرس ، افزایش احتمال سقط جنین ، خستگی شدید و کاهش توانایی مادر در دوران بارداری و پس از زایمان و افزایش احتمال خونریزی شدید هنگام زایمان را برای مادر به همراه داشته باشد.
برای کم خونی در بارداری چه بخوریم ؟
- گوشت قرمز ، جگر و مرغ
- حبوبات مانند عدس ، نخود و لوبیا
- سبزیجات برگ سبز تیره مثل اسفناج و کلم بروکلی
- تخم مرغ و غلات غنی شده با آهن
- خشکبار و مغزها مثل بادام و پسته
- مصرف ویتامین C (مانند آب پرتقال تازه) همراه با غذا برای جذب بهتر آهن
چه میوه هایی برای کم خونی در بارداری مفید است ؟
برخی از میوه ها به دلیل داشتن آهن ، ویتامین C و آنتی اکسیدان ها در بهبود کم خونی موثر هستند :
| انار | افزایش خون سازی و بهبود گردش خون |
| پرتقال و کیوی | سرشار از ویتامین C برای افزایش جذب آهن |
| سیب | تقویت هموگلوبین و خون سازی |
| توت فرنگی و تمشک | دارای آهن و ویتامین های تقویت کننده خون |
| خرما | انرژی زا و سرشار از مواد معدنی موثر در خون سازی |
پیشگیری از کم خونی در بارداری
معمولا توصیه می شود برای جلوگیری از کم خونی در دوران بارداری ، مصرف مکمل های آهن و فولیک اسید از ابتدای بارداری آغاز شود و رژیم غذایی متعادل و سرشار از پروتئین و ویتامین ها رعایت شود. همچنین ، انجام آزمایش های خون در طول بارداری برای بررسی سطح هموگلوبین و مشورت با پزشک در صورت وجود سابقه کم خونی یا بیماری های خونی نیز ضروری است.
آمپول کم خونی در بارداری
زمانی که بدن مادر قادر به جذب آهن از طریق مکمل های خوراکی نباشد یا کم خونی شدید باشد ، پزشک تزریق آمپول آهن یا ویتامین B12 را تجویز می کند. این روش کمک می کند سطح آهن و هموگلوبین سریع تر به حد طبیعی برسد.
عدد کم خونی در بارداری
تشخیص کم خونی در بارداری بر اساس میزان هموگلوبین خون انجام می شود و به شرح زیر است :
- کمتر از 11 گرم در دسی لیتر در سه ماهه اول و سوم
- کمتر از 10.5 گرم در دسی لیتر در سه ماهه دوم
این اعداد نشان دهنده نیاز به بررسی بیشتر و شروع درمان هستند.
جمع بندی
کم خونی در بارداری یک مشکل شایع اما قابل کنترل است. با تشخیص به موقع ، مصرف مکمل ها ، رعایت رژیم غذایی مناسب و پیگیری منظم توسط پزشک می توان از عوارض جدی آن جلوگیری کرد. توجه به علائم هشدار دهنده و مراجعه به پزشک متخصص زنان در زمان مناسب ، سلامت مادر و جنین را تضمین می کند.
