هیسترکتومی یا عمل برداشتن رحم یکی از شایع ترین جراحی های زنان است که در آن رحم به دلایل مختلف پزشکی از بدن خارج می شود. این جراحی می تواند زندگی زنان را از نظر جسمی و روانی تحت تأثیر قرار دهد ؛ بنابراین آگاهی از دلایل ، روش ها ، عوارض و مراقبت های بعد از آن بسیار ضروری است و به همین جهت ، در مقاله پیش رو ، یکی از بهترین مراکز تصویربرداری و سونوگرافی تهران به آن پرداخته است.
انواع هیسترکتومی
بسته به شرایط بیمار و تشخیص پزشک ، جراحی برداشتن رحم می تواند به روش های مختلفی انجام شود :
- هیسترکتومی کامل (Total hysterectomy) : برداشتن کامل رحم و دهانه رحم
- هیسترکتومی جزئی (Supracervical or partial hysterectomy) : تنها بدنۀ رحم برداشته می شود و دهانۀ رحم باقی می ماند.
- هیسترکتومی رادیکال (Radical hysterectomy) : برداشتن رحم ، دهانه رحم ، بخشی از واژن و بافت های اطراف (اغلب در موارد سرطان)
- هیسترکتومی با برداشتن یا بدون برداشتن تخمدان ها (Oophorectomy) : در برخی موارد هم زمان با رحم ، تخمدان ها و لوله های فالوپ نیز برداشته می شوند.
شکل واژن بعد از عمل هیسترکتومی
یکی از نگرانی های رایج در میان زنان ، تغییر شکل واژن پس از عمل برداشتن رحم است. اما خوشبختانه ، در ظاهر خارجی واژن تغییری ایجاد نمی شود.
در صورتی که دهانه رحم نیز برداشته شود ، قسمت بالای واژن بسته شده و به اصطلاح “کف سازی” انجام می شود. ممکن است عمق واژن کمی کاهش یابد ، اما این کاهش معمولاً در روابط جنسی مشکلی ایجاد نمی کند. اگر عمل به درستی و با مهارت انجام شده باشد ، حس جنسی در بیشتر موارد باقی می ماند یا پس از دوران بهبودی بهبود مییابد.
📌 نکته : برخی بیماران در هفته های ابتدایی پس از جراحی ، احساس کشیدگی یا ناراحتی در واژن دارند که طبیعی است و به مرور زمان کاهش می یابد.
جهت دریافت مشاوره بیشتر از مرکز بیوپسی و سونوگرافی مهر ایرانیان فرم تماس زیر را پر کنید.
چرا هیسترکتومی انجام می شود ؟
برخی از شایع ترین دلایلی که باعث می شود پزشک انجام عمل برداشتن رحم را توصیه کند عبارتند از :
☑️ فیبروم رحم (میوم)
☑️ آندومتریوز شدید
☑️ خونریزی شدید و غیر قابل کنترل رحمی
☑️ سرطان رحم ، دهانه رحم یا تخمدان
☑️ افتادگی رحم
☑️ عفونت های شدید رحمی
☑️ درد لگنی مزمن
روش های عمل جراحی برداشتن رحم
این جراحی می تواند به روش های متفاوتی بسته به شرایط بیمار انجام شود که شامل موارد زیر است :
🔶 هیسترکتومی شکمی (Abdominal hysterectomy)
در این روش با ایجاد برش روی شکم ، رحم از بدن خارج می شود. اغلب در مواردی استفاده می شود که رحم بسیار بزرگ باشد یا چسبندگی های داخلی وجود داشته باشد.
🔶 هیسترکتومی واژینال (Vaginal hysterectomy)
در این روش رحم از طریق واژن برداشته می شود. مدت زمان بهبودی کوتاه تر است و جای زخم خارجی ندارد.
🔶 هیسترکتومی لاپاراسکوپی (Laparoscopic hysterectomy)
با استفاده از ابزارهای تخصصی و دوربین از طریق سوراخ های کوچک در شکم انجام می شود. این روش کم تهاجمی تر است و بهبودی سریع تری دارد.
دوره نقاهت بعد از عمل هیسترکتومی
دوره نقاهت بسته به نوع عمل متفاوت است. اما به طور کلی ، روند بهبودی به شرح زیر است :
| نوع هیسترکتومی | مدت نقاهت (تقریبی) | بازگشت به فعالیت های سبک | بازگشت به روابط جنسی |
| شکمی | ۶ هفته | ۴ هفته | ۶ تا ۸ هفته |
| واژینال | ۴ هفته | ۲ تا ۳ هفته | ۴ تا ۶ هفته |
| لاپاراسکوپی | ۲ تا ۳ هفته | ۱ تا ۲ هفته | ۴ هفته |
عوارض هیسترکتومی
اگرچه این جراحی به بسیاری از بیماران کمک می کند ، اما مانند هر عمل جراحی دیگر ، ممکن است عوارضی نیز به همراه داشته باشد ، از جمله :
- خونریزی یا عفونت
- آسیب به اندام های مجاور مثل مثانه یا روده
- یائسگی زودرس (در صورت برداشتن تخمدان ها)
- کاهش میل جنسی
- احساس افسردگی یا تغییرات خلقی
- خشکی واژن
- چسبندگی های داخلی
مراقبت های بعد از هیسترکتومی
برای بهبودی سریع و کاهش عوارض ، رعایت توصیه های پزشکی پس از عمل بسیار مهم است. مهم ترین این مراقبت ها استراحت کافی برای حداقل 4 تا 6 هفته و اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین است. همچنین ، از برقراری رابطه جنسی تا زمان توصیه پزشک نیز باید خودداری کرد.
دوش واژینال یا استفاده از تامپون تا زمان توصیه پزشک نیز ممنوع و مراقبت از جای زخم و تمیز نگه داشتن آن ضروری است. به علاوه ، داروهای تجویز شده مانند آنتی بیوتیک و مسکن ها باید به موقع مصرف شوند و تغذیه سالم و مصرف مایعات نیز برای جلوگیری از یبوست توصیه می شود.
ضمنا ، پیگیری منظم معاینه های بعد از عمل هم ضروری است.
زندگی بعد از هیسترکتومی
برداشتن رحم ، به ویژه اگر همراه با تخمدان ها باشد ، می تواند تغییراتی در سبک زندگی ایجاد کند. بعد از انجام این عمل ، دیگر قاعدگی نخواهید داشت و بارداری دیگر ممکن نیست.
در صورت برداشتن تخمدان ها ، علائم یائسگی (گر گرفتگی ، تعریق شبانه ، نوسانات خلقی) ممکن است ظاهر شود. ضمن اینکه ، اغلب بیماران بعد از دوره نقاهت ، کاهش درد لگنی یا خونریزی را هم تجربه می کنند.
نقش مشاوره روانشناسی بعد از عمل برداشتن رحم
بسیاری از زنان پس از هیسترکتومی با احساسات متفاوتی مثل اندوه ، افسردگی یا کاهش اعتماد به نفس مواجه می شوند. دریافت حمایت روانی از مشاور یا گروه های حمایتی می تواند به بهبود وضعیت روانی کمک شایانی کند.
آیا هیسترکتومی تنها راه حل است ؟
پزشکان معمولاً جراحی برداشتن رحم را به عنوان آخرین گزینه درمانی در نظر می گیرند. بسته به مشکل زمینه ای ، ممکن است روش های غیر جراحی مانند داروهای هورمونی ، آی یو دی هورمونی ، میومکتومی (برداشتن فیبروم بدون برداشتن رحم) و جراحی های لاپاراسکوپی محدود پیشنهاد شوند.
آیا بعد از برداشتن رحم ، تخمدان ها همچنان فعال هستند ؟
در صورتی که فقط رحم برداشته شود و تخمدان ها باقی بمانند ، تخمدان ها به فعالیت هورمونی خود ادامه خواهند داد.
نتیجه گیری
هیسترکتومی عملی است که در بسیاری از موارد می تواند کیفیت زندگی زنان را بهبود بخشد ؛ اما تصمیم به انجام آن باید با آگاهی کامل ، بررسی تمام گزینه های درمانی و مشورت با پزشک متخصص صورت گیرد. آشنایی با انواع هیسترکتومی ، مراقبت های بعد از آن ، و آگاهی از تأثیرات جسمی و روانی این عمل ، به زنان کمک می کند تا با آمادگی کامل به سراغ این تصمیم بروند.
