اهمیت سن در باروری بر هیچ کس پوشیده نیست و بسیار شنیده ایم که با افزایش سن احتمال ناباروری هم افزایش می یابد. اگرچه در برخی موارد هستند افرادی که در سنین بالا باردار می شوند و فرزند سالمی به دنیا می آورند. اما مشاهدات و بررسی ها نشان دهنده این است که بارداری در سنین پایین تر با ریسک کمتر و احتمال سلامت بیشتر جنین همراه است. در ادامه این مقاله ، بهترین مرکز تصویربرداری و سونوگرافی تهران به تاثیر سن بر باروری و جزئیات مربوط به آن می پردازد.
تاثیر سن بر باروری
از نظر علمی و زیست شناسی ، با افزایش سن در زنان و مردان ، توانایی فرزندآوری کاهش می یابد ، اگرچه زمان دقیق توانایی باروری بسته به ویژگی های جسمی در افراد مختلف متفاوت است. همه ما افرادی را می شناسیم که در اواخر دهه ۳۰ یا اوایل ۴۰ سالگی باروری ایمنی را تجربه کرده اند. اما بسیاری از افرادی که در سنین بالا اقدام به بارداری می کنند ، موفق به فرزندآوری نمی شوند.
اگرچه زنان و مردان بسیاری هستند که در سنین بالا هم شانس باروری دارند ، نکته مهم در اهمیت سن در باروری این است که با افزایش سن ، کیفیت اسپرم ها در مردان و ذخیره تخمدان در زنان کاهش می یابد. از این رو ، ممکن است در صورت باروری با عوارض و ریسک های گوناگونی مواجه شویم. این موضوع هم در بارداری های طبیعی و هم در روش های دیگر مانند لقاح آزمایشگاهی (IVF) صدق می کند.
علت اهمیت سن در باروری
هم سن زن و هم سن مرد در تعیین احتمال بارداری موثر است. علت آن این است که زنان در با تعداد مشخصی تخمک متولد می شوند که در طول زندگی و تا پایان عمر به آن اضافه نخواهد شد. بعد از سن بلوغ ، هر ماه یک تخمک در طی فرایند تخمک گذاری از بینی می رود. از این رو ، با افزایش سن ، علاوه بر اینکه از تعداد تخمک ها کاسته می شود ، کیفیت آن ها نیز کاهش می یابد. به همین دلیل، شانس بارداری در زنان بالای ۳۵ سال به میزان قابل توجهی کمتر می شود.
اهمیت سن در باروری مردان نیز انکارناپذیر است و نمی توان آن را نادیده گرفت. مردان زیر ۴۰ سال نیز شانس بیشتری برای پدر شدن نسبت به مردان بالای ۴۰ سال دارند. اگرچه در مردان هر روز میلیون ها اسپرم جدید تولید می شود ، پس از ۴۰ سالگی ، میزان اسپرم های سالم کاهش می یابد. همچنین ، از سن ۲۰ تا ۸۰ سالگی حجم مایع منی و توانایی حرکت اسپرم به سمت تخمک به طور مداوم کمتر می شود.
فرم تماس مقالات
بهترین سن برای بارداری سوم
از نظر پزشکی بهترین سن بارداری، چه بار اول و چه بار سوم ، معمولاً بین ۲۰ تا ۳۵ سالگی است. در این بازه ، تخمک ها از کیفیت بالاتری برخوردارند ، خطر بیماری های ژنتیکی کمتر است و بدن زن آمادگی بیشتری برای تحمل بارداری دارد. بعد از ۳۵ سالگی ، احتمال مشکلاتی مثل دیابت بارداری ، فشار خون بالا و ناهنجاری های کروموزومی (مانند سندرم داون) بیشتر می شود.
نکته مهم در بارداری سوم
- اگر فاصله بارداری ها کوتاه باشد ، خطر کمخونی و مشکلات جسمی برای مادر بیشتر می شود.
- اگر فاصله زیاد باشد (مثلاً بیش از ۷–۸ سال از بارداری قبلی گذشته باشد) ، بدن شرایطی شبیه اولین بارداری را تجربه می کند و ممکن است فشار بیشتری تحمل کند.
📌توصیه : برای بارداری سوم ، سن زیر ۳۵ سال و فاصله مناسب ۲ تا ۴ سال با بارداری قبلی بهترین حالت محسوب می شود.
بارداری در سن ۴۸ سالگی
به طور طبیعی در سن ۴۸ سالگی شانس بارداری طبیعی بسیار پایین است ، زیرا بیشتر زنان در این سن وارد دوران یائسگی یا حوالی آن می شوند و ذخیره تخمدان به شدت کاهش یافته است.
🟣 احتمال بارداری طبیعی : کمتر از ۵٪ و در بیشتر موارد تخمکها کیفیت کافی ندارند.
🟣 روش های کمک باروری :
- استفاده از IVF با تخمک اهدایی شایع ترین روش برای زنان بالای ۴۵ سال است.
- بارداری با تخمک خود فرد در این سن تقریباً غیر ممکن است.
🟣 ریسک ها :
- دیابت بارداری و فشار خون بالا
- افزایش خطر زایمان زودرس
- سزارین اجباری
- مشکلات قلبی–عروقی برای مادر
✅ توصیه : بارداری در این سن تنها باید با نظر مستقیم متخصص زنان و پس از بررسی کامل سلامت عمومی مادر انجام شود.
سن باروری زنان
بهترین سن باروری زنان ، قبل از ۳۰ سالگی است. اهمیت سن در باروری زنان از این جهت است که با افزایش سن در بانوان ، زمان بیشتری برای بارور شدن لازم است و احتمال بارداری کاهش می یابد. زنان زیر ۳۰ سال حدود ۲۰ درصد احتمال بارداری در هر ماه دارند که در ۴۰ سالگی ، این احتمال به حدود ۵ درصد در هر ماه کاهش می یابد.
سن باروری مردان
اهمیت سن در باروری تنها به زنان محدود نمی شود ، بلکه در مردان هم تاثیر آن دیده می شود. ممکن است درباره مردانی که در 60 یا 70 سالگی پدر شده اند شنیده باشیم ، اما این موارد استثنا محسوب می شوند. سن مرد نیز بر شانس باردار شدن موثر است و بخشی از این قضیه را تعیین خواهد کرد. زیرا با وجود این که اسپرم ها در طول زندگی مردان تولید می شوند ، با افزایش سن ، از کیفیت و قدرت آن ها کاسته خواهد شد و می تواند بارور شدن را به تاخیر بیندازد.
به عنوان مثال ، اگر زن و مرد هر دو زیر ۲۵ سال سن داشته باشند ، میانگین زمان لازم برای بارداری ۵ ماه است. اما در صورتی که زن 25 ساله و مرد بالای ۴۰ سال سن داشته باشد ، این مدت زمان به حدود ۲ سال افزایش می یابد و در شرایطی که مرد بیش از ۴۵ سال سن داشته باشد ، طول این مدت حتی بیشتر هم خواهد شد.
خطرات بارداری در سنین بالا
اهمیت سن در باروری تنها به دوران بارداری محدود نمی شود. با افزایش سن ، تغییراتی در تخمک ها و اسپرم ها رخ می دهد ، از جمله آسیب به مواد ژنتیکی ، که ممکن است هم مادر و هم فرزند با خطرات گوناگونی روبرو شوند که در ادامه به مهم ترین آن ها اشاره شده است :
- احتمال ابتلای جنین به ناهنجاری کروموزومی
- احتمال ابتلای جنین به اختلالات ژنتیکی
- افزایش احتمال سقط جنین
- احتمال مرده زایی
- احتمال بیشتر زایمان سزارین
- افزایش احتمال بارداری چند قلویی
- افزایش احتمال عوارض بارداری و زایمان
- افزایش خطر ابتلا به دیابت بارداری
- افزایش خطر ابتلا به جفت سرراهی و جدا شدن زودرس جفت
زنان تا چند سالگی قدرت باروری دارند ؟
بیشترین قدرت باروری زنان بین ۲۰ تا ۳۰ سالگی است. از ۳۵ سالگی به بعد ، کیفیت و تعداد تخمک ها به سرعت کم می شود. بیشتر زنان بین ۴۵ تا ۵۰ سالگی وارد یائسگی می شوند و بعد از یائسگی ، امکان بارداری طبیعی وجود ندارد.
البته ژنتیک ، سبک زندگی ، تغذیه و بیماری های زمینه ای می توانند روی سن باروری اثر بگذارند. برخی زنان نیز قبل از کاهش شدید ذخیره تخمدان ، با فریز کردن تخمک ، شانس بارداری در سنین بالاتر را حفظ می کنند.
چگونه شانس بارداری را تشخیص دهیم ؟
این مسئله ای است که نمی توان به طور قطع آن را تعیین کرد و درباره آن نظر داد. اما برای راحتی بیشتر خیال خود می توانید اقدامات زیر را انجام دهید تا از شانس باروری خود مطلع شوید :
اگر بیش از ۱۲ ماه ، یا بیش از ۶ ماه در صورتی که بالای ۳۵ سال سن دارید ، اقدام به بارداری کرده اید ، بهتر است با پزشک متخصص در میان بگذارید.
می توانید از ابزارهای تشخیص سلامت باروری استفاده کنید و نتایج را برای بررسی به پزشک ارائه دهید.
استفاده از اپلیکیشن های موجود در این زمینه روشی ساده البته غیر قطعی برای بررسی وضعیت باروری است.
اهمیت سن در باروری مسئله مهمی است که حتی پیش از ازدواج و تشکیل خانواده باید مورد بررسی قرار بگیرد. اهمیت و پرداختن به این موضوع دید بازتری را به زوجین و خانواده ها می دهد تا با آگاهی بیشتری زندگی را آغاز و در زمان مناسب اقدام به بارداری کنند. نقش مشاوره با متخصص را نادیده نگیرید و تمام مسائل خود در این زمینه را مطرح کنید تا از بروز عوارض و خطرات احتمالی پیشگیری شود و یک فرزندآوری ایمن را تجربه کنید.
